کاربردهای دستگاه سونوگرافی در مغز و اعصاب و طب فیزیک و توانبخشی :
کاربردهای سونوداپلر عروق گردن (Carotid Doppler Ultrasound):
این روش تصویربرداری غیرتهاجمی برای بررسی وضعیت جریان خون در شریانهای کاروتید (گردنی) و در موارد زیر استفاده میشود:
تشخیص و ارزیابی:
-
تنگی یا انسداد شریان کاروتید (Carotid Stenosis)
-
پلاک آترواسکلروتیک در دیواره عروق
-
ارزیابی بیماران با سابقه سکته مغزی یا TIA
-
غربالگری در بیماران پرخطر مثل:
-
دیابت
-
هایپرلیپیدمی
-
فشارخون بالا
-
سابقه خانوادگی سکته مغزی یا بیماری عروق کرونر
-
✅قبل از جراحی یا اقدامات تهاجمی:
-
قبل از جراحی قلب یا عروق (CABG یا جراحی دریچهای)
-
مانیتورینگ پیگیری بیماران با تنگی شناختهشده عروق گردنی
کاربردهای تزریق داخل مفصلی (Intra-articular Injection):
تزریق مستقیم دارو به درون فضای مفصلی جهت کاهش درد، التهاب یا افزایش عملکرد مفصل:
موارد کاربرد شایع:
-
آرتروز (مثلاً زانو، شانه، هیپ) – معمولاً تزریق کورتیکواستروئید یا هیالورونیک اسید
-
بورسیت یا تنوسینوویت مقاوم به درمان خوراکی یا موضعی
-
آرتریت روماتوئید یا سایر آرتروپاتیهای التهابی
-
یخزدگی شانه (Frozen Shoulder)
-
تشخیص درد مفصلی با تزریق لیدوکائین (بلوک تشخیصی)
-
تزریق PRP (پلاسمای غنی از پلاکت) یا سلولهای بنیادی برای ترمیم غضروف یا بافتهای اطراف
موارد کاربرد نوار مغز (EEG):
-
ارزیابی و تشخیص صرع (اپیلپسی)
-
برای تشخیص نوع صرع
-
بررسی امواج بین حملات (interictal discharges)
-
مانیتورینگ قبل از جراحی صرع
-
-
بررسی تغییرات هوشیاری
-
سنکوپ، غش، یا حملات شبه صرعی (PNES)
-
کما یا وضعیت کاهش سطح هوشیاری
-
-
بررسی اختلالات خواب
-
تشخیص نارکولپسی، اختلالات خواب REM/NREM
-
بخشی از پلیسومنوگرافی
-
-
افتراق تشنج از سایر حالات (مثل تشنج با منشا روانی یا میگرن)
-
ارزیابی بیماران با مشکلات شناختی یا رفتاری
-
دمانس (مانند CJD یا آلزایمر)
-
انسفالوپاتی متابولیک یا دارویی
-
-
پایش فعالیت مغز در بخش مراقبتهای ویژه (ICU Monitoring)
-
برای تشخیص تشنجهای بدون علامت (Non-convulsive seizures)
-
وضعیت electrical status epilepticus
-
-
ارزیابی مرگ مغزی (در کنار سایر معیارها)
-
بررسی تأثیر داروهای ضدصرع بر فعالیت مغز
-
ارزیابی بیماران با حرکات غیرطبیعی (مثل myoclonus)
-
بررسی علل سرگیجه یا سردردهای غیرمعمول (در بعضی موارد)
موارد کاربرد نوار عصب و عضله (EMG / NCV):
-
بررسی نوروپاتی محیطی
-
دیابتی، الکلی، سمی، ارثی
-
افتراق آسیب دمیلیزان از آکسونال demyelinating vs axonal
-
-
تشخیص سندرم تونل کارپال (CTS)
-
فشار روی عصب مدیان در مچ
-
شایعترین مونونوروپاتی
-
-
تشخیص سایر مونونوروپاتیها
-
فشاری یا ترومایی:
-
Ulnar neuropathy عصب اولنار در آرنج
-
Peroneal neuropathy عصب پرونال در زانو
-
Radial یا axillary palsy عصب آگزیلاری یا رادیال
-
-
-
ارزیابی پلینوروپاتی
-
مثلاً در دیابت یا گیلنباره
-
-
تشخیص بیماریهای نورون حرکتی
-
ALS (تأیید آسیب نورون حرکتی تحتانی)
-
-
بررسی رادیکولوپاتی (مثلاً کمری یا گردنی)
-
افتراق بین رادیکولوپاتی و نوروپاتی محیطی
-
شناسایی دنرواسیون عضلانی در سطح ریشه
-
-
بررسی بیماریهای عضلانی (میوپاتی)
-
میوزیت، دیستروفی عضلانی، بیماریهای التهابی عضله
-
بررسی الگوی میوپاتیک myopathic
-
-
ارزیابی junction عصبی-عضلانی
-
میاسنی گراویس Myasthenia Gravis
-
ایتون لامبرت Lambert-Eaton (با RNS)
-
-
پیگیری ترمیم عصب بعد از آسیب
-
مثلاً بعد از قطع یا جراحی عصب
-
-
بررسی سندرم تونل تارسال یا thoracic outlet
موارد کاربرد نوار عصب بینایی (VEP):
-
تشخیص نوریت اپتیک (Optic Neuritis)
-
شایع در بیماران ام اس MS
-
بررسی تأخیر در موج P100
-
بررسی تنبلی چشم
-
-
بررسی و پیگیری بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس (MS)
-
حتی در موارد سابقهی بدون علامت (silent lesions)
-
برای تشخیص زودهنگام در مراحل اولیه
-
-
ارزیابی عملکرد عصب بینایی بعد از تروما
-
بررسی آسیب عملکردی بدون یافته در MRI
-
-
تشخیص و پایش نوروپاتیهای بینایی
-
مثل نوروپاتی ارثی لبر (Leber) یا نوروپاتی سمی
-
-
بررسی کاهش بینایی با علت نامشخص
-
افتراق علل ارگانیک از غیرارگانیک (مانند هیستریا یا تمارض)
-
-
غربالگری در بیماریهای دمیلینهکننده ارثی یا اکتسابی
-
بررسی مسیر بینایی در کودکان
-
در نوزادان یا کودکان غیرهمکار
-
غربالگری در نوزادان نارس یا با مشکلات بینایی
-
-
پایش عملکرد بینایی در بیماران تحت درمان با داروهای سمی برای عصب بینایی
-
مثل اتیامبوتول، لاینزولید یا ایزونیازید
-